无理函数积分

无理函数积分通常使用代换法消去根式。

代换法

例子

例子 1:∫1xdx\int \frac{1}{\sqrt{x}} dx

解:

  • 设 u=xu = \sqrt{x},则 x=u2x = u^2,dx=2ududx = 2u du
  • ∫1xdx=∫1u⋅2udu=∫2du=2u+C=2x+C\int \frac{1}{\sqrt{x}} dx = \int \frac{1}{u} \cdot 2u du = \int 2 du = 2u + C = 2\sqrt{x} + C

例子 2:∫1xx2−1dx\int \frac{1}{x\sqrt{x^2 - 1}} dx

解:

  • 设 x=sec⁡tx = \sec t,则 dx=sec⁡ttan⁡tdtdx = \sec t \tan t dt
  • x2−1=sec⁡2t−1=tan⁡t\sqrt{x^2 - 1} = \sqrt{\sec^2 t - 1} = \tan t
  • ∫1xx2−1dx=∫1sec⁡t⋅tan⁡t⋅sec⁡ttan⁡tdt=∫dt=t+C=arccos⁡1x+C\int \frac{1}{x\sqrt{x^2 - 1}} dx = \int \frac{1}{\sec t \cdot \tan t} \cdot \sec t \tan t dt = \int dt = t + C = \arccos \frac{1}{x} + C

练习题

练习 1

用根式代换 u=xu = \sqrt{x} 计算不定积分 ∫dxx(1+x)\int \frac{dx}{\sqrt{x}(1+\sqrt{x})}。

无理函数积分根式代换不定积分回代

解题思路: 被积函数中的根号是 x\sqrt{x},令 u=xu = \sqrt{x} 则 x=u2x = u^2,dx=2u dudx = 2u \, du,根号被完全消去。原来的因子 x=u2x = u^2 与 dx=2u dudx = 2u \, du 中的 uu 会约掉,被积函数化成简单的有理式。积分完毕后要回代 u=xu = \sqrt{x}。

详细步骤:

  1. 令 u=xu = \sqrt{x},则 x=u2x = u^2,dx=2u dudx = 2u \, du,且 x=u\sqrt{x} = u。
  2. 换元:∫dxx(1+x)=∫2u duu(1+u)=∫21+u du\int \frac{dx}{\sqrt{x}(1+\sqrt{x})} = \int \frac{2u \, du}{u(1+u)} = \int \frac{2}{1+u} \, du。
  3. 积分:∫21+u du=2ln⁡∣1+u∣+C\int \frac{2}{1+u} \, du = 2\ln|1+u| + C。
  4. 回代 u=xu = \sqrt{x}:由于 x>0x > 0 时 1+x>01+\sqrt{x} > 0,故原式 =2ln⁡(1+x)+C= 2\ln(1+\sqrt{x}) + C。
  5. 求导验证:ddx[2ln⁡(1+x)]=2⋅11+x⋅12x=1x(1+x)\frac{d}{dx}\left[2\ln(1+\sqrt{x})\right] = 2 \cdot \frac{1}{1+\sqrt{x}} \cdot \frac{1}{2\sqrt{x}} = \frac{1}{\sqrt{x}(1+\sqrt{x})},与原被积函数一致。

最终答案:∫dxx(1+x)=2ln⁡(1+x)+C\int \frac{dx}{\sqrt{x}(1+\sqrt{x})} = 2\ln(1+\sqrt{x}) + C

练习 2

用三角代换 x=2sin⁡tx = 2\sin t 计算不定积分 ∫dx4−x2\int \frac{dx}{\sqrt{4-x^2}},并写出回代过程。

无理函数积分三角代换不定积分反三角函数

解题思路: 根式形如 a2−x2\sqrt{a^2-x^2},令 x=asin⁡tx = a\sin t(本题 a=2a = 2)可利用恒等式 1−sin⁡2t=cos⁡2t1-\sin^2 t = \cos^2 t 把它化为三角函数。取 t∈(−π2,π2)t \in \left(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right) 时 cos⁡t>0\cos t > 0,于是 4−4sin⁡2t=2cos⁡t\sqrt{4-4\sin^2 t} = 2\cos t,不必再加绝对值。

详细步骤:

  1. 令 x=2sin⁡tx = 2\sin t,取 t∈(−π2,π2)t \in \left(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right),则 dx=2cos⁡t dtdx = 2\cos t \, dt,且 4−x2=4−4sin⁡2t=4cos⁡2t=2cos⁡t\sqrt{4-x^2} = \sqrt{4-4\sin^2 t} = \sqrt{4\cos^2 t} = 2\cos t。
  2. 换元:∫dx4−x2=∫2cos⁡t dt2cos⁡t=∫dt=t+C\int \frac{dx}{\sqrt{4-x^2}} = \int \frac{2\cos t \, dt}{2\cos t} = \int dt = t + C。
  3. 回代:由 x=2sin⁡tx = 2\sin t 得 sin⁡t=x2\sin t = \frac{x}{2},故 t=arcsin⁡x2t = \arcsin\frac{x}{2}。
  4. 求导验证:ddxarcsin⁡x2=1/21−x2/4=14−x2\frac{d}{dx}\arcsin\frac{x}{2} = \frac{1/2}{\sqrt{1-x^2/4}} = \frac{1}{\sqrt{4-x^2}},与原被积函数一致。

最终答案:∫dx4−x2=arcsin⁡x2+C\int \frac{dx}{\sqrt{4-x^2}} = \arcsin\frac{x}{2} + C

练习 3

计算不定积分 ∫x2+a2 dx\int \sqrt{x^2+a^2} \, dx(a>0a > 0),并用求导验证你的结果。

无理函数积分三角代换不定积分分部积分

解题思路: 根式形如 x2+a2\sqrt{x^2+a^2},令 x=atan⁡tx = a\tan t,则 x2+a2=asec⁡t\sqrt{x^2+a^2} = a\sec t,积分化为 ∫sec⁡3t dt\int \sec^3 t \, dt。后者用分部积分计算:∫sec⁡3t dt=12(sec⁡ttan⁡t+ln⁡∣sec⁡t+tan⁡t∣)+C\int \sec^3 t \, dt = \frac{1}{2}\left(\sec t \tan t + \ln|\sec t + \tan t|\right) + C。最后回代并用求导验证。

详细步骤:

  1. 令 x=atan⁡tx = a\tan t,取 t∈(−π2,π2)t \in \left(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right),则 dx=asec⁡2t dtdx = a\sec^2 t \, dt,且 x2+a2=a2tan⁡2t+a2=asec⁡t\sqrt{x^2+a^2} = \sqrt{a^2\tan^2 t + a^2} = a\sec t(此区间内 sec⁡t>0\sec t > 0)。
  2. 换元:∫x2+a2 dx=a2∫sec⁡3t dt\int \sqrt{x^2+a^2} \, dx = a^2 \int \sec^3 t \, dt。
  3. 分部积分计算 ∫sec⁡3t dt\int \sec^3 t \, dt:设 u=sec⁡tu = \sec t,dv=sec⁡2t dtdv = \sec^2 t \, dt,则 ∫sec⁡3t dt=sec⁡ttan⁡t−∫sec⁡ttan⁡2t dt=sec⁡ttan⁡t−∫sec⁡3t dt+∫sec⁡t dt\int \sec^3 t \, dt = \sec t \tan t - \int \sec t \tan^2 t \, dt = \sec t \tan t - \int \sec^3 t \, dt + \int \sec t \, dt,移项得 ∫sec⁡3t dt=12(sec⁡ttan⁡t+ln⁡∣sec⁡t+tan⁡t∣)+C\int \sec^3 t \, dt = \frac{1}{2}\left(\sec t \tan t + \ln|\sec t + \tan t|\right) + C。
  4. 代入得 ∫x2+a2 dx=a22(sec⁡ttan⁡t+ln⁡∣sec⁡t+tan⁡t∣)+C\int \sqrt{x^2+a^2} \, dx = \frac{a^2}{2}\left(\sec t \tan t + \ln|\sec t + \tan t|\right) + C。
  5. 回代:由 tan⁡t=xa\tan t = \frac{x}{a} 得 sec⁡t=x2+a2a\sec t = \frac{\sqrt{x^2+a^2}}{a},故 a22sec⁡ttan⁡t=x2x2+a2\frac{a^2}{2}\sec t \tan t = \frac{x}{2}\sqrt{x^2+a^2};而 ln⁡∣sec⁡t+tan⁡t∣=ln⁡∣x2+a2+xa∣=ln⁡∣x+x2+a2∣−ln⁡a\ln|\sec t + \tan t| = \ln\left|\frac{\sqrt{x^2+a^2}+x}{a}\right| = \ln|x+\sqrt{x^2+a^2}| - \ln a,其中 −ln⁡a-\ln a 是常数,合并入 CC。
  6. 求导验证:记 S=x2+a2S = \sqrt{x^2+a^2},则 ddx[xS2+a22ln⁡∣x+S∣]=S2+x22S+a22⋅1+x/Sx+S\frac{d}{dx}\left[\frac{xS}{2} + \frac{a^2}{2}\ln|x+S|\right] = \frac{S}{2} + \frac{x^2}{2S} + \frac{a^2}{2} \cdot \frac{1 + x/S}{x+S}。因 1+x/Sx+S=S+xS(x+S)=1S\frac{1 + x/S}{x+S} = \frac{S+x}{S(x+S)} = \frac{1}{S},故原式 =S2+x22S+a22S=S2+x2+a22S=S2+S2=S= \frac{S}{2} + \frac{x^2}{2S} + \frac{a^2}{2S} = \frac{S}{2} + \frac{x^2+a^2}{2S} = \frac{S}{2} + \frac{S}{2} = S,与原被积函数一致。

最终答案:∫x2+a2 dx=x2x2+a2+a22ln⁡∣x+x2+a2∣+C\int \sqrt{x^2+a^2} \, dx = \frac{x}{2}\sqrt{x^2+a^2} + \frac{a^2}{2}\ln\left|x+\sqrt{x^2+a^2}\right| + C


总结

本文出现的符号

符号类型读音/说明在本文中的含义
∫\int数学符号integral sign积分运算符号
dxdx数学符号differential of x积分变量 xx 的微分元素
uu数学符号u代换法中的新变量
dudu数学符号differential of u新变量 uu 的微分
x\sqrt{x}数学符号square root of xxx 的平方根
sec⁡t\sec t数学符号secant of t正割函数
tan⁡t\tan t数学符号tangent of t正切函数
CC数学符号constant of integration积分常数(任意常数)
arccos⁡x\arccos x数学符号arc cosine of x反余弦函数

中英对照

中文术语英文术语音标说明
无理函数irrational function/ɪˈræʃənəl ˈfʌŋkʃən/含有根式的函数
代换法substitution method/ˌsʌbstɪˈtjuːʃən ˈmeθəd/通过换元简化积分的方法
根式radical/ˈrædɪkəl/含有根号的表达式
正割函数secant function/ˈsiːkənt ˈfʌŋkʃən/余弦的倒数
三角代换trigonometric substitution/ˌtrɪɡənəˈmetrɪk ˌsʌbstɪˈtjuːʃən/用三角函数代换去根式

发现内容有问题?

告诉我们哪里需要改进。