级数的定义与收敛性

级数的定义

无穷级数

{an}\{a_n\} 是一个数列,则表达式

n=1an=a1+a2+a3++an+\sum_{n=1}^{\infty} a_n = a_1 + a_2 + a_3 + \cdots + a_n + \cdots

称为无穷级数,简称级数。其中 ana_n 称为级数的通项(或一般项)。

部分和

部分和

级数 n=1an\sum_{n=1}^{\infty} a_n 的前 nn 项和

Sn=a1+a2++an=k=1nakS_n = a_1 + a_2 + \cdots + a_n = \sum_{k=1}^{n} a_k

称为级数的第 nn部分和。数列 {Sn}\{S_n\} 称为部分和数列。

部分和数列与级数之间有一一对应关系:

  • 给定级数 an\sum a_n,可以构造部分和数列 Sn=k=1nakS_n = \sum_{k=1}^n a_k
  • 给定部分和数列 {Sn}\{S_n\},可以构造级数 a1+n=2(SnSn1)a_1 + \sum_{n=2}^{\infty} (S_n - S_{n-1})

收敛与发散

级数的收敛与发散

如果部分和数列 {Sn}\{S_n\} 收敛,即存在有限极限

limnSn=S\lim_{n \to \infty} S_n = S

则称级数 n=1an\sum_{n=1}^{\infty} a_n 收敛SS 称为级数的,记作

n=1an=S\sum_{n=1}^{\infty} a_n = S

如果部分和数列 {Sn}\{S_n\} 发散(极限不存在或为无穷大),则称级数发散

收敛级数的余项

收敛级数 an=S\sum a_n = S 的余项定义为

rn=SSn=an+1+an+2+=k=n+1akr_n = S - S_n = a_{n+1} + a_{n+2} + \cdots = \sum_{k=n+1}^{\infty} a_k

显然 limnrn=0\lim_{n\to\infty} r_n = 0,即当 nn 足够大时,部分和 SnS_n 可以任意接近级数的和 SS

典型例题

例题1:等比级数(几何级数)

讨论等比级数 n=0aqn=a+aq+aq2+\sum_{n=0}^{\infty} aq^n = a + aq + aq^2 + \cdotsa0a \neq 0)的收敛性。

参考答案(4 个标签)
等比级数几何级数收敛性部分和
  1. 部分和:Sn=a+aq++aqn1=a1qn1qS_n = a + aq + \cdots + aq^{n-1} = a \cdot \frac{1-q^n}{1-q}q1q \neq 1
  2. q<1|q| < 1 时:limnqn=0\lim_{n\to\infty} q^n = 0,故 limnSn=a1q\lim_{n\to\infty} S_n = \frac{a}{1-q},级数收敛,和为 a1q\frac{a}{1-q}
  3. q>1|q| > 1 时:limnqn=+\lim_{n\to\infty} |q|^n = +\inftySnS_n 无界,级数发散
  4. q=1q = 1 时:Sn=naS_n = na \to \infty,级数发散
  5. q=1q = -1 时:Sn=a(11+1+(1)n1)S_n = a(1-1+1-\cdots+(-1)^{n-1})SnS_naa00 之间振荡,极限不存在,级数发散

答案:等比级数当且仅当 q<1|q| < 1 时收敛,和为 a1q\frac{a}{1-q};当 q1|q| \geq 1 时发散。

例题2: telescoping 级数(裂项相消)

求级数 n=11n(n+1)\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n(n+1)} 的和。

参考答案(4 个标签)
裂项相消telescoping级数求和收敛
  1. 通项拆分:1n(n+1)=1n1n+1\frac{1}{n(n+1)} = \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1}
  2. 部分和:Sn=k=1n(1k1k+1)=(112)+(1213)++(1n1n+1)=11n+1S_n = \sum_{k=1}^{n} \left(\frac{1}{k} - \frac{1}{k+1}\right) = (1-\frac{1}{2}) + (\frac{1}{2}-\frac{1}{3}) + \cdots + (\frac{1}{n}-\frac{1}{n+1}) = 1 - \frac{1}{n+1}
  3. 求极限:limnSn=limn(11n+1)=1\lim_{n\to\infty} S_n = \lim_{n\to\infty} (1 - \frac{1}{n+1}) = 1

答案:级数收敛,和为 11

例题3:调和级数发散

证明调和级数 n=11n=1+12+13+\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n} = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \cdots 发散。

参考答案(4 个标签)
调和级数发散证明题部分和估计
  1. 估计部分和:将项分组 S2n=1+12+(13+14)+(15++18)++(12n1+1++12n)S_{2^n} = 1 + \frac{1}{2} + (\frac{1}{3}+\frac{1}{4}) + (\frac{1}{5}+\cdots+\frac{1}{8}) + \cdots + (\frac{1}{2^{n-1}+1}+\cdots+\frac{1}{2^n})
  2. 每组估计: 13+14>14+14=12\frac{1}{3}+\frac{1}{4} > \frac{1}{4}+\frac{1}{4} = \frac{1}{2} 15++18>4×18=12\frac{1}{5}+\cdots+\frac{1}{8} > 4 \times \frac{1}{8} = \frac{1}{2} \cdots 12n1+1++12n>2n1×12n=12\frac{1}{2^{n-1}+1}+\cdots+\frac{1}{2^n} > 2^{n-1} \times \frac{1}{2^n} = \frac{1}{2}
  3. 因此 S2n>1+12+(n1)×12=1+n2S_{2^n} > 1 + \frac{1}{2} + (n-1) \times \frac{1}{2} = 1 + \frac{n}{2}
  4. nn \to \infty 时,S2n+S_{2^n} \to +\infty,故部分和数列无界,级数发散。

答案:调和级数发散(虽然通项 1n0\frac{1}{n} \to 0,但级数发散)。


练习题

练习1

求级数 n=11(2n1)(2n+1)\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{(2n-1)(2n+1)} 的和。

参考答案(2 个标签)
裂项相消级数求和
  1. 1(2n1)(2n+1)=12(12n112n+1)\frac{1}{(2n-1)(2n+1)} = \frac{1}{2}(\frac{1}{2n-1} - \frac{1}{2n+1})
  2. Sn=12[(113)+(1315)++(12n112n+1)]=12(112n+1)S_n = \frac{1}{2}[(1-\frac{1}{3})+(\frac{1}{3}-\frac{1}{5})+\cdots+(\frac{1}{2n-1}-\frac{1}{2n+1})] = \frac{1}{2}(1-\frac{1}{2n+1})
  3. limnSn=12\lim_{n\to\infty} S_n = \frac{1}{2}

答案:级数收敛,和为 12\frac{1}{2}

练习2

讨论级数 n=1lnn+1n\sum_{n=1}^{\infty} \ln\frac{n+1}{n} 的收敛性。

参考答案(3 个标签)
发散裂项相消对数级数
  1. lnn+1n=ln(n+1)lnn\ln\frac{n+1}{n} = \ln(n+1) - \ln n
  2. Sn=(ln2ln1)+(ln3ln2)++(ln(n+1)lnn)=ln(n+1)S_n = (\ln2-\ln1)+(\ln3-\ln2)+\cdots+(\ln(n+1)-\ln n) = \ln(n+1)
  3. limnSn=+\lim_{n\to\infty} S_n = +\infty

答案:级数发散。


总结

本文出现的符号

符号类型读音/说明在本文中的含义
\sum求和符号Sigma表示级数求和
ana_n通项general term级数的第n项
SnS_n部分和partial sum级数前n项的和
SS级数和sum收敛级数的和
rnr_n余项remainder收敛级数的余项
qq公比common ratio等比级数的公比

中英对照

中文术语英文术语音标
无穷级数infinite series/ˈɪnfɪnɪt ˈsɪəriːz/
通项general term/ˈdʒenərəl tɜːm/
部分和partial sum/ˈpɑːʃəl sʌm/
收敛convergence/kənˈvɜːdʒəns/
发散divergence/daɪˈvɜːdʒəns/
级数和sum of series/sʌm əv ˈsɪəriːz/
余项remainder/rɪˈmeɪndər/
等比级数geometric series/ˌdʒiːəˈmetrɪk ˈsɪəriːz/
调和级数harmonic series/hɑːrˈmɒnɪk ˈsɪəriːz/
裂项相消telescoping series/ˈtelɪskoʊpɪŋ ˈsɪəriːz/