级数的定义与收敛性

级数的定义

无穷级数

设 {an}\{a_n\} 是一个数列,则表达式

∑n=1∞an=a1+a2+a3+⋯+an+⋯\sum_{n=1}^{\infty} a_n = a_1 + a_2 + a_3 + \cdots + a_n + \cdots

称为无穷级数,简称级数。其中 ana_n 称为级数的通项(或一般项)。

部分和

部分和

级数 ∑n=1∞an\sum_{n=1}^{\infty} a_n 的前 nn 项和

Sn=a1+a2+⋯+an=∑k=1nakS_n = a_1 + a_2 + \cdots + a_n = \sum_{k=1}^{n} a_k

称为级数的第 nn 个部分和。数列 {Sn}\{S_n\} 称为部分和数列。

部分和数列与级数之间有一一对应关系:

  • 给定级数 ∑an\sum a_n,可以构造部分和数列 Sn=∑k=1nakS_n = \sum_{k=1}^n a_k
  • 给定部分和数列 {Sn}\{S_n\},可以构造级数 a1+∑n=2∞(Sn−Sn−1)a_1 + \sum_{n=2}^{\infty} (S_n - S_{n-1})

收敛与发散

级数的收敛与发散

如果部分和数列 {Sn}\{S_n\} 收敛,即存在有限极限

lim⁡n→∞Sn=S\lim_{n \to \infty} S_n = S

则称级数 ∑n=1∞an\sum_{n=1}^{\infty} a_n 收敛,SS 称为级数的和,记作

∑n=1∞an=S\sum_{n=1}^{\infty} a_n = S

如果部分和数列 {Sn}\{S_n\} 发散(极限不存在或为无穷大),则称级数发散。

收敛级数的余项

收敛级数 ∑an=S\sum a_n = S 的余项定义为

rn=S−Sn=an+1+an+2+⋯=∑k=n+1∞akr_n = S - S_n = a_{n+1} + a_{n+2} + \cdots = \sum_{k=n+1}^{\infty} a_k

显然 lim⁡n→∞rn=0\lim_{n\to\infty} r_n = 0,即当 nn 足够大时,部分和 SnS_n 可以任意接近级数的和 SS。

典型例题

例题1:等比级数(几何级数)

讨论等比级数 ∑n=0∞aqn=a+aq+aq2+⋯\sum_{n=0}^{\infty} aq^n = a + aq + aq^2 + \cdots(a≠0a \neq 0)的收敛性。

参考答案
等比级数几何级数收敛性部分和
  1. 部分和:Sn=a+aq+⋯+aqn−1=a⋅1−qn1−qS_n = a + aq + \cdots + aq^{n-1} = a \cdot \frac{1-q^n}{1-q}(q≠1q \neq 1)
  2. 当 ∣q∣<1|q| < 1 时:lim⁡n→∞qn=0\lim_{n\to\infty} q^n = 0,故 lim⁡n→∞Sn=a1−q\lim_{n\to\infty} S_n = \frac{a}{1-q},级数收敛,和为 a1−q\frac{a}{1-q}
  3. 当 ∣q∣>1|q| > 1 时:lim⁡n→∞∣q∣n=+∞\lim_{n\to\infty} |q|^n = +\infty,SnS_n 无界,级数发散
  4. 当 q=1q = 1 时:Sn=na→∞S_n = na \to \infty,级数发散
  5. 当 q=−1q = -1 时:Sn=a(1−1+1−⋯+(−1)n−1)S_n = a(1-1+1-\cdots+(-1)^{n-1}),SnS_n 在 aa 和 00 之间振荡,极限不存在,级数发散

答案:等比级数当且仅当 ∣q∣<1|q| < 1 时收敛,和为 a1−q\frac{a}{1-q};当 ∣q∣≥1|q| \geq 1 时发散。

例题2: telescoping 级数(裂项相消)

求级数 ∑n=1∞1n(n+1)\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n(n+1)} 的和。

参考答案
裂项相消telescoping级数求和收敛
  1. 通项拆分:1n(n+1)=1n−1n+1\frac{1}{n(n+1)} = \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1}
  2. 部分和:Sn=∑k=1n(1k−1k+1)=(1−12)+(12−13)+⋯+(1n−1n+1)=1−1n+1S_n = \sum_{k=1}^{n} \left(\frac{1}{k} - \frac{1}{k+1}\right) = (1-\frac{1}{2}) + (\frac{1}{2}-\frac{1}{3}) + \cdots + (\frac{1}{n}-\frac{1}{n+1}) = 1 - \frac{1}{n+1}
  3. 求极限:lim⁡n→∞Sn=lim⁡n→∞(1−1n+1)=1\lim_{n\to\infty} S_n = \lim_{n\to\infty} (1 - \frac{1}{n+1}) = 1

答案:级数收敛,和为 11。

例题3:调和级数发散

证明调和级数 ∑n=1∞1n=1+12+13+⋯\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n} = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \cdots 发散。

参考答案
调和级数发散证明题部分和估计
  1. 估计部分和:将项分组 S2n=1+12+(13+14)+(15+⋯+18)+⋯+(12n−1+1+⋯+12n)S_{2^n} = 1 + \frac{1}{2} + (\frac{1}{3}+\frac{1}{4}) + (\frac{1}{5}+\cdots+\frac{1}{8}) + \cdots + (\frac{1}{2^{n-1}+1}+\cdots+\frac{1}{2^n})
  2. 每组估计: 13+14>14+14=12\frac{1}{3}+\frac{1}{4} > \frac{1}{4}+\frac{1}{4} = \frac{1}{2} 15+⋯+18>4×18=12\frac{1}{5}+\cdots+\frac{1}{8} > 4 \times \frac{1}{8} = \frac{1}{2} ⋯\cdots 12n−1+1+⋯+12n>2n−1×12n=12\frac{1}{2^{n-1}+1}+\cdots+\frac{1}{2^n} > 2^{n-1} \times \frac{1}{2^n} = \frac{1}{2}
  3. 因此 S2n>1+12+(n−1)×12=1+n2S_{2^n} > 1 + \frac{1}{2} + (n-1) \times \frac{1}{2} = 1 + \frac{n}{2}
  4. 当 n→∞n \to \infty 时,S2n→+∞S_{2^n} \to +\infty,故部分和数列无界,级数发散。

答案:调和级数发散(虽然通项 1n→0\frac{1}{n} \to 0,但级数发散)。


练习题

练习1

求级数 ∑n=1∞1(2n−1)(2n+1)\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{(2n-1)(2n+1)} 的和。

参考答案
裂项相消级数求和
  1. 1(2n−1)(2n+1)=12(12n−1−12n+1)\frac{1}{(2n-1)(2n+1)} = \frac{1}{2}(\frac{1}{2n-1} - \frac{1}{2n+1})
  2. Sn=12[(1−13)+(13−15)+⋯+(12n−1−12n+1)]=12(1−12n+1)S_n = \frac{1}{2}[(1-\frac{1}{3})+(\frac{1}{3}-\frac{1}{5})+\cdots+(\frac{1}{2n-1}-\frac{1}{2n+1})] = \frac{1}{2}(1-\frac{1}{2n+1})
  3. lim⁡n→∞Sn=12\lim_{n\to\infty} S_n = \frac{1}{2}

答案:级数收敛,和为 12\frac{1}{2}。

练习2

讨论级数 ∑n=1∞ln⁡n+1n\sum_{n=1}^{\infty} \ln\frac{n+1}{n} 的收敛性。

参考答案
发散裂项相消对数级数
  1. ln⁡n+1n=ln⁡(n+1)−ln⁡n\ln\frac{n+1}{n} = \ln(n+1) - \ln n
  2. Sn=(ln⁡2−ln⁡1)+(ln⁡3−ln⁡2)+⋯+(ln⁡(n+1)−ln⁡n)=ln⁡(n+1)S_n = (\ln2-\ln1)+(\ln3-\ln2)+\cdots+(\ln(n+1)-\ln n) = \ln(n+1)
  3. lim⁡n→∞Sn=+∞\lim_{n\to\infty} S_n = +\infty

答案:级数发散。


总结

本文出现的符号

符号类型读音/说明在本文中的含义
∑\sum求和符号Sigma表示级数求和
ana_n通项general term级数的第n项
SnS_n部分和partial sum级数前n项的和
SS级数和sum收敛级数的和
rnr_n余项remainder收敛级数的余项
qq公比common ratio等比级数的公比

中英对照

中文术语英文术语音标
无穷级数infinite series/ˈɪnfɪnɪt ˈsɪəriːz/
通项general term/ˈdʒenərəl tɜːm/
部分和partial sum/ˈpɑːʃəl sʌm/
收敛convergence/kənˈvɜːdʒəns/
发散divergence/daɪˈvɜːdʒəns/
级数和sum of series/sʌm əv ˈsɪəriːz/
余项remainder/rɪˈmeɪndər/
等比级数geometric series/ˌdʒiːəˈmetrɪk ˈsɪəriːz/
调和级数harmonic series/hɑːrˈmɒnɪk ˈsɪəriːz/
裂项相消telescoping series/ˈtelɪskoʊpɪŋ ˈsɪəriːz/

发现内容有问题?

告诉我们哪里需要改进。